پایگاه خبری و تحلیلی سپیدار آنلاین

در پی انتشار گزارش ۱۳ مهر خبرگزاری ایسنا درباره سیلاب اخیر عظیمیه کرج و طرح مباحثی پیرامون نقش سازه‌های آبخیزداری در کنترل رواناب، دکتر شهرام خلیقی سیگارودی، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، با ارائه توضیحات تکمیلی، بر چندجانبه بودن پدیده سیلاب و ضرورت اتخاذ مجموعه‌ای از اقدامات همزمان در بالادست و محدوده شهری تأکید کرد.
وی با بیان اینکه سیلاب پدیده‌ای چندجانبه است، نسبت به احتمال تکرار و حتی تشدید این پدیده در شهر کرج هشدار داد و اظهار داشت که شرایط اقلیمی منطقه ایجاب می‌کند مدیریت سیلاب با رویکردی جامع و مستمر دنبال شود.خلیقی سیگارودی یکی از عوامل مؤثر در تشدید رواناب شهری را توسعه کالبدی شهر، به‌ویژه در مناطق شمالی کرج و عظیمیه، عنوان کرد و گفت: کاهش پهنه‌های نفوذپذیر و فضای سبز، موجب کاهش امکان نفوذ طبیعی بارش در زمین شده و علاوه بر افزایش حجم رواناب، فرصت تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی را نیز کاهش می‌دهد.عضو هیأت علمی دانشگاه تهران همچنین با تأکید بر ضرورت آمادگی و عملکرد مناسب شبکه زهکش‌های سطحی شهر تصریح کرد: شبکه زهکشی شهری باید در شرایط عادی توان عبور بارش‌های شدید را داشته باشد و به‌ویژه در زمان صدور هشدارهای هواشناسی، از رسوبات، زباله، شاخ و برگ و سایر موانع پاکسازی شده باشد تا بتواند مطابق ظرفیت طراحی، رواناب ناشی از بارش را تخلیه کند.وی در بخش دیگری از توضیحات خود، با اشاره مستقیم به حوضه‌ها و آبراهه‌های مشرف به شهر و اقدامات آبخیزداری خاطرنشان کرد که اثر اقدامات آبخیزداری در طول زمان و با پر شدن مخازن سازه‌ها می‌تواند کاهش یابد و این سازه‌ها نیازمند بازرسی، مرمت و بازسازی مستمر هستند.
خلیقی سیگارودی در عین حال بر اهمیت تقویت پوشش گیاهی در گستره حوضه آبخیز تأکید کرد و افزود که توسعه پوشش گیاهی می‌تواند ضمن جلوگیری از روان شدن سریع بارش، به تقویت منابع آب زیرزمینی نیز کمک کند.براساس این توضیحات، تقویت و مرمت سازه‌های آبخیزداری، توسعه پوشش گیاهی در حوضه بالادست، پاکسازی منظم شبکه زهکشی شهری، اطلاع‌رسانی به شهروندان در زمان صدور هشدارهای سیلابی و مدیریت ساخت‌وسازهایی که مسیرهای طبیعی عبور رواناب را مختل می‌کنند، مجموعه اقداماتی هستند که باید به‌صورت همزمان مورد توجه قرار گیرند.
در همین راستا، روابط عمومی اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان البرز تأکید می‌کند که اظهارات تکمیلی دکتر خلیقی سیگارودی نیز مؤید این واقعیت است که مدیریت سیلاب یک فرآیند زنجیره‌ای و چندبخشی است و نمی‌توان وقوع آبگرفتگی در محدوده شهری را صرفاً به عملکرد سازه‌های آبخیزداری در بالادست نسبت داد.آبخیزداری در بالادست، با هدف کاهش سرعت و انرژی جریان، کنترل رواناب و رسوب، افزایش نفوذ آب و کاهش پیک سیلاب انجام می‌شود و سازه‌های آبخیزداری بخشی از این زنجیره محسوب می‌شوند؛ در مقابل، مدیریت و نگهداری شبکه جمع‌آوری و هدایت آب‌های سطحی در محدوده شهری و پاکسازی مسیرهای زهکشی، در چارچوب وظایف دستگاه‌های متولی امور شهری و مدیریت شهری قرار دارد.
از این منظر، اثربخشی مدیریت سیلاب زمانی حاصل خواهد شد که اقدامات آبخیزداری در بالادست، تقویت پوشش گیاهی، نگهداری و مرمت سازه‌ها و همچنین مدیریت صحیح رواناب در محدوده شهری، همزمان و هماهنگ دنبال شوند.اداره‌کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان البرز نیز با وجود محدودیت‌های اعتباری و گستردگی عرصه‌های تحت مدیریت، اجرای طرح‌های آبخیزداری، پایش و نگهداری سازه‌ها و اقدامات مرتبط با کنترل رواناب را در حوزه‌های مختلف استان دنبال کرده و تقویت این اقدامات و افزایش اعتبارات برای توسعه و نگهداری سازه‌های آبخیزداری را ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای کاهش خطرات ناشی از سیلاب‌های آینده می‌داند.این اداره‌کل ضمن استقبال از دیدگاه‌های علمی و دانشگاهی، بر آمادگی خود برای همکاری با دانشگاه‌ها، شهرداری‌ها و سایر دستگاه‌های مسئول در زمینه ارزیابی میدانی، پایش سازه‌های آبخیزداری، شناسایی نقاط پرخطر و تدوین راهکارهای جامع مدیریت سیلاب در حوضه‌های مشرف به شهر کرج تأکید دارد.