جهاد تبیین؛ رسانه در میدان روشنگری
سپیدارآنلاین: گروه سرمقاله
در روزگاری که سرعت گردش اطلاعات از همیشه بیشتر شده و هر خبر، تحلیل یا ادعایی میتواند در کوتاهترین زمان ممکن به افکار عمومی راه پیدا کند، نقش رسانه دیگر صرفاً انتقالدهنده خبر نیست؛ بلکه رسانه در شکلگیری برداشت جامعه از رویدادها و مسائل مختلف نیز نقش مهمی دارد.
سپیدار نیوز- دکتر مهدی جعفری/ در چنین شرایطی، «جهاد تبیین» را میتوان تلاشی برای روشنکردن واقعیتها، افزایش آگاهی عمومی و کمک به شکلگیری نگاهی دقیقتر و مسئولانهتر نسبت به مسائل جامعه دانست.
یکی از مهمترین عرصههای جهاد تبیین، مقابله با ابهام و اطلاعات نادرست است. انتشار یک خبر بدون بررسی، بازنشر یک شایعه یا ارائه بخشی از واقعیت بدون توجه به زمینههای آن، میتواند تصویری ناقص از یک موضوع ایجاد کند. رسانه حرفهای در چنین شرایطی وظیفه دارد پیش از سرعت، دقت را مورد توجه قرار دهد و میان خبر، تحلیل، ادعا و واقعیت تمایز قائل شود.رسانه در جهاد تبیین، صرفاً نباید به پاسخگویی پس از انتشار شایعات محدود شود. اطلاعرسانی بهموقع، ارائه اطلاعات دقیق، گفتوگو با کارشناسان، استفاده از آمار و اسناد و فراهمکردن امکان شنیدهشدن دیدگاههای مختلف، از جمله اقداماتی است که میتواند به افزایش اعتماد عمومی کمک کند. هرچه اطلاعات روشنتر و مستندتر در اختیار مردم قرار گیرد، فضای کمتری برای شکلگیری روایتهای مبهم و غیرمستند باقی خواهد ماند.
از سوی دیگر، جهاد تبیین زمانی میتواند اثرگذار باشد که با زبان قابل فهم برای مخاطب همراه شود. رسانه نباید تصور کند که صرفاً با تکرار مفاهیم رسمی میتواند مخاطب را با خود همراه کند. مردم نیازمند توضیح روشن، پاسخ به پرسشها و شنیدن واقعیتها هستند. بنابراین، استفاده از زبان صریح، پرهیز از اغراق و توجه به دغدغههای واقعی جامعه، بخشی از مسئولیت رسانه در این مسیر است.امروز فضای مجازی نیز بخش مهمی از میدان اطلاعرسانی را در اختیار دارد. در این فضا، خبرهای درست و نادرست در کنار یکدیگر منتشر میشوند و مخاطب گاهی در تشخیص اعتبار آنها با دشواری مواجه است. رسانههای رسمی و حرفهای میتوانند با حضور فعال، سریع و مستند در این فضا، مرجعیت خبری خود را حفظ کنند و به مخاطب برای تشخیص اطلاعات معتبر کمک کنند.
جهاد تبیین در نهایت، بیش از آنکه به افزایش حجم تولید محتوا وابسته باشد، به کیفیت، صداقت و مسئولیتپذیری در تولید و انتشار محتوا نیاز دارد. رسانهای که واقعیت را دقیق، شفاف و به دور از بزرگنمایی روایت کند، میتواند نقش مهمی در افزایش آگاهی عمومی و تقویت گفتوگوی اجتماعی ایفا کند. در این مسیر، اعتماد مخاطب سرمایهای است که بهآسانی به دست نمیآید و با هر خبر نادرست یا روایت غیرمستند ممکن است آسیب ببیند.
از این منظر، جهاد تبیین را میتوان فرصتی برای تقویت رسانه حرفهای دانست؛ رسانهای که نه صرفاً بلندگوی یک روایت، بلکه پل ارتباطی میان واقعیتها و افکار عمومی است و تلاش میکند جامعه را در فهم دقیقتر مسائل یاری دهد.