پایگاه خبری و تحلیلی سپیدار آنلاین

دفاع مقدس را نمی‌توان تنها در قاب عکس‌های قدیمی، خاطرات رزمندگان و روایت‌های هشت سال جنگ خلاصه کرد.
فتانه محمودخانی/ این دوره بخشی از حافظه تاریخی ملت ایران است؛ حافظه‌ای که در آن، مفهوم همدلی و وحدت ملی در یکی از دشوارترین مقاطع کشور به شکلی روشن خود را نشان داد. هفته دفاع مقدس، فرصتی است تا این تجربه تاریخی را دوباره مرور کنیم و از دل آن، درس‌هایی برای امروز جامعه استخراج کنیم.
در روزهایی که کشور با جنگی گسترده مواجه شد، مردم از شهرها و روستاها، اقوام و گروه‌های اجتماعی مختلف در کنار یکدیگر قرار گرفتند. برخی راهی جبهه شدند، برخی در پشت جبهه‌ها به پشتیبانی پرداختند و گروهی نیز با فعالیت در عرصه‌های اقتصادی، درمانی، امدادی و اجتماعی به استمرار زندگی در شرایط جنگی کمک کردند. در واقع، دفاع از کشور تنها به حضور در میدان نبرد محدود نبود؛ بلکه به یک حرکت گسترده اجتماعی تبدیل شد.
یکی از مهم‌ترین پیام‌های آن دوران این بود که در شرایط دشوار، سرمایه اجتماعی می‌تواند به اندازه امکانات و تجهیزات اهمیت داشته باشد. اعتماد، مسئولیت‌پذیری و احساس تعلق به سرنوشت مشترک، جامعه را برای عبور از بحران‌ها آماده می‌کند. تجربه دفاع مقدس از این منظر، فقط یک خاطره تاریخی نیست؛ بلکه تجربه‌ای درباره ظرفیت جامعه ایران برای همبستگی در روزهای سخت است.
البته وحدت ملی به معنای حذف اختلاف نظرها و یکسان شدن دیدگاه‌ها نیست. جامعه‌ای زنده و پویا طبیعی است که در آن دیدگاه‌ها، سلایق و نقدهای متفاوت وجود داشته باشد. آنچه اهمیت دارد، یافتن نقاط مشترک در موضوعات اساسی و حفظ گفت‌وگو و همکاری برای منافع عمومی است.امروز نیز کشور با مسائل و چالش‌های مختلفی روبه‌روست؛ از مسائل اقتصادی و اجتماعی گرفته تا دغدغه‌های فرهنگی و ضرورت افزایش اعتماد عمومی. در چنین شرایطی، تقویت سرمایه اجتماعی و نزدیک‌تر شدن مردم و مسئولان به یکدیگر، می‌تواند زمینه عبور بهتر از مشکلات را فراهم کند.
هفته دفاع مقدس می‌تواند فرصتی باشد برای بازخوانی همین تجربه؛ اینکه چگونه یک جامعه در شرایط بحرانی توانست ظرفیت‌های مختلف خود را کنار هم قرار دهد و از یک هدف مشترک دفاع کند. این درس، محدود به گذشته نیست و می‌تواند برای امروز نیز معنا داشته باشد.
حفظ وحدت ملی، به معنای نادیده گرفتن تفاوت‌ها نیست؛ بلکه یعنی تفاوت‌ها مانع دیدن اشتراکات بزرگ‌تر نشوند. ایران، با همه تنوع فرهنگی، اجتماعی و فکری خود، سرزمینی با سرنوشت مشترک است و آینده آن نیز به میزان همکاری و همدلی ساکنانش گره خورده است.شاید یکی از بهترین راه‌های گرامیداشت دفاع مقدس این باشد که در کنار یادآوری حماسه‌های آن دوران، به ارزش‌هایی که آن روزها جامعه را به یکدیگر نزدیک کرد نیز توجه کنیم؛ ارزش‌هایی همچون مسئولیت‌پذیری، فداکاری، اعتماد، همدلی و احساس مسئولیت نسبت به آینده کشور.
دفاع مقدس در تاریخ ایران به پایان رسیده است، اما درس‌های آن همچنان زنده‌اند. یکی از مهم‌ترین این درس‌ها آن است که در روزهای دشوار، هیچ سرمایه‌ای ارزشمندتر از جامعه‌ای همدل و مردمی مسئولیت‌پذیر نیست.